Kanaat Değil Olabilirlik Oranı (LR); Tahmin Değil İstatistiksel Kanıt.
Adli Matematik, ENFSI Bayesçi Kanıt Değerleme (LR), Benford Finansal Anomali & Yapay Zekâ Denetimi
Adli bilimlerde ve yargılamada en yıkıcı hatalar, istatistiksel olasılıkların yanlış yorumlanmasından doğar. "Bu iz masum birinde %1 ihtimalle görülür, öyleyse sanık %99 suçludur" şeklindeki "Savcılık Yanılgısı" (Prosecutor’s Fallacy — $P(E \mid H_d)$ ile $P(H_d \mid E)$ değerlerinin karıştırılması), dünya genelinde sayısız hatalı hükme yol açmıştır.
BİLGE Adli Matematik ve Yapay Zekâ Denetim hattı; Avrupa Adli Bilimler Enstitüleri Ağı (ENFSI) kılavuzlarına tam uyumla, dosyadaki çoklu delilleri iddia ($H_p$) ve savunma ($H_d$) hipotezleri altında Bayesçi Olabilirlik Oranı ($\text{LR} = P(E \mid H_p) / P(E \mid H_d)$) ile tartar. Ayrıca muhasebe, ihale, hakediş ve borsa verilerindeki insan eliyle üretilmiş sahte rakamları Benford Kanunu ($\chi^2$, Kolmogorov-Smirnov ve Nigrini MAD) ile matematiksel olarak yakalar.
Bununla birlikte 2026+ dünyasının yeni uyuşmazlık alanı olan kurumsal Yapay Zekâ / LLM modellerinde veri zehirlenmesi (data poisoning), algoritmik ticaret (HFT spoofing/wash trading) ve otonom sistem karar kusurlarını kaynak kod ve ağırlık (weights/logits) seviyesinde denetler.
Ulusal Güvenlik Seviyesinde 12 Canlı Adli Algoritma Motoru (13 PARS — 24 KUBBE)
Zero-Click mobil implant, Stilometri, ENFSI Bayes/Benford, Chip-Off Entropi, SS7/IMSI Catcher, GNSS Spoofing, ECDSA Kriptanaliz, Kalp Pili (ICD) Ölüm Saniyesi, Akustik Balistik (Mach Δt), Otonom Araç/BMS, Tor Saat Kayması ve 4B Duruşma Çapraz Sorgu Stres Testi.
Birleşik LR: 37.683,56 (Log10 LR = 4.58)
6 Adımlı Denetlenebilir İnceleme Akışı
Hipotez Çiftlerinin (Hp vs Hd) Biçimselleştirilmesi
İddia ve savunma tezleri birbirini dışlayan matematiksel önermeler olarak tanımlanır.
Koşullu Olasılık ve Bağımsızlık Testi
Her bir delil katmanının (baz, kamera, DNA/parmak izi, log) koşullu olasılıkları ve korelasyonları hesaplanır.
Birleşik ENFSI LR & Log10(LR) Hesabı
Delillerin toplam kanıt ağırlığı ve ENFSI 7 kademeli sözel ölçek karşılığı üretilir.
Benford / Zaman-Serisi Anomali Taraması
Finansal veya sayısal veri setlerinde ilk/ikinci basamak sapmaları Nigrini MAD ve Ki-Kare ile ölçülür.
Yapay Zekâ / Algoritma Deterministik Denetimi
Model ağırlıkları, eğitim verisi bütünlüğü ve karar eşikleri izole ortamda yeniden çalıştırılır.
Matematiksel Uzman Mütalaası
Tüm formül, veri seti ve R/Python/TypeScript doğrulama betiklerini içeren mühürlü mütalaa sunulur.
Uzmanlık Hizmetleri & Teslimat Spesifikasyonları
ENFSI Bayesçi Olabilirlik Oranı (LR) & Savcılık Yanılgısı (Prosecutor’s Fallacy) Mütalaası
Problem: Dosyadaki bilirkişi raporunun tek yönlü olasılıklarla veya istatistiksel yanılgılarla hatalı sonuca varması.
Yöntem: Bayes teoremi, bağımsız/bağımlı kanıt ağları (Bayesian Networks), Log10(LR) kanıt ağırlığı ve duyarlılık (sensitivity) analizi.
Teslimat: ENFSI Standartlarında Matematiksel Kanıt Değerleme ve Bilirkişi Denetim Mütalaası
Benford Kanunu (χ² & Nigrini MAD) ile Muhasebe, Bilanço ve İhale Manipülasyon Tespiti
Problem: Binlerce satırlık muhasebe yevmiye kaydı, hakediş veya ihale teklifinde uydurulmuş/değiştirilmiş rakamların tespiti.
Yöntem: 1. ve 2. basamak Benford dağılımı, Pearson χ², Kolmogorov-Smirnov ve Nigrini MAD uygunluk derecelendirmesi.
Teslimat: Adli İstatistik ve Finansal Veri Manipülasyon Analiz Raporu
Kurumsal Yapay Zekâ / LLM Veri Zehirlenmesi, Model Çalma ve Prompt Injection Analizi
Problem: Eğitilen özel yapay zekâ modelinin sızdırılması, eğitim verisine gizli arka kapı (backdoor) yerleştirilmesi veya ajan suistimali.
Yöntem: Model ağırlık (safetensors/GGUF) parmak izi, aktivasyon kümeleme, RAG vektör veritabanı denetimi ve prompt log analizi.
Teslimat: Adli Yapay Zekâ Güvenlik ve Fikri Mülkiyet İhlal Raporu
Borsa & Kripto Piyasalarında Algoritmik Manipülasyon (Spoofing / Wash Trading) İncelemesi
Problem: Yüksek frekanslı (HFT) emirlerle yapay fiyat/hacim oluşturulması (Wash Trading) veya iptal edilen sahte duvarların (Spoofing) ispatı.
Yöntem: FIX protokolü mikrosaniye emir defteri (Level-3 Order Book) rekonstrüksiyonu, emir-iptal oranı ve öz-işlem graf analizi.
Teslimat: Piyasa Bozucu İşlem ve Algoritmik Manipülasyon Uzman Mütalaası
Otonom Araç, Robotik ve Endüstriyel Yapay Zekâ Karar Kusuru Bilirkişiliği
Problem: Otonom sürüş (ADAS) veya endüstriyel robot kazasında kusurun sensör verisinde mi, yapay zekâ algı modelinde mi yoksa insan müdahalesinde mi olduğunun tespiti.
Yöntem: ROS2/CAN-Bus/EDR telemetri senkronizasyonu, sensör füzyon (LiDAR/Kamera/Radar) zaman çizelgesi ve kontrol döngüsü analizi.
Teslimat: Otonom Sistem Kaza ve Algoritmik Kusur Rekonstrüksiyon Mütalaası
Bu Hizmet Hattında Ne Yapabiliriz, Ne Vaat Etmeyiz?
- ✓ENFSI kılavuzuna uygun Bayesçi Olabilirlik Oranı (LR) hesabı ve bilirkişi raporlarında Savcılık Yanılgısı denetimi
- ✓Benford Kanunu (χ², KS ve Nigrini MAD) ile muhasebe, fatura, ihale ve seçim/anket/finans verilerinde manipülasyon analizi
- ✓Kurumsal LLM / Yapay Zekâ sistemlerinde veri zehirlenmesi, prompt injection ve model hırsızlığı adli incelemesi
- ✓Borsa ve kripto piyasalarında HFT / algoritmik emir defteri (Spoofing / Layering / Wash Trading) analizi
- ⊘Matematiksel Olabilirlik Oranı (LR), mahkemenin takdir yetkisinin yerine geçmez; "sanık %X suçludur" şeklinde nihai yargısal hüküm kurmaz.
- ⊘Benford Kanunu, insan tarafından belirlenen sabit tavan/taban fiyatlı veya çok küçük örneklemli (< 50 kayıt) veri setlerine tek başına kanıt olarak uygulanmaz.
Sahada ve Mahkemede Teknik Metodoloji Nasıl Fark Yaratır?
Ortaklık Uyuşmazlığında 42.000 Satırlık Hakediş Verisinde Benford Kanunu (MAD = 0.024) ile Kurgusal Fatura Tespiti
İddia / Durum: Büyük ölçekli bir inşaat ortaklığında alt yüklenici hakedişlerinin şişirildiği iddia edilmiş; ancak faturalar kağıt üzerinde usulüne uygun göründüğü için ilk incelemede anomali saptanamamıştır.
Uygulanan Yöntem: 42.000 satırlık hakediş ve malzeme kalemi BİLGE Benford ve Zaman-Serisi Anomali Motoru ile taranmış; ilk ve ikinci basamak dağılımları incelenmiştir.
Teknik Bulgu: Onay sınırı olan 50.000 TL’nin hemen altında kalmak için "48.xxx" ve "49.xxx" ile başlayan tutarların doğal Benford beklentisinin 4.1 katına çıktığı (χ² = 312.4, Nigrini MAD = 0.0248 — Yüksek Manipülasyon) ve bu kayıtların tamamının aynı ERP kullanıcısı tarafından mesai dışı saatlerde girildiği kanıtlanmıştır.
Sonuç Etkisi: Nokta atışı tespit edilen 1.480 şüpheli işlem üzerinden derinleştirilen incelemeyle 38 milyon TL’lik suistimal belgelenmiştir.
Sıkça Sorulan Teknik ve Hukuki Sorular
Savcılık Yanılgısı (Prosecutor’s Fallacy) nedir ve davamı nasıl etkiler?
Bir delilin masum bir kişide rastlantısal olarak görülme olasılığının düşük olması (ör. P(E|Hd) = %1), o kişinin %99 suçlu olduğu (P(Hp|E) = %99) anlamına gelmez. Örneğin 10.000 kişilik bir baz istasyonu havuzunda %1 olasılık 100 masum kişinin de aynı izi taşıması demektir. BİLGE bu matematiksel hatayı ENFSI formülleriyle mahkeme önünde somutlaştırır.